Introductie
Wie Italiaans leert, komt de gebiedende wijs al snel tegen. Niet alleen in duidelijke opdrachten zoals Ascolta! (Luister!) of Vieni qui! (Kom hier!), maar ook in alledaagse zinnen, adviezen en uitnodigingen. De Italiaanse imperativo klinkt daardoor lang niet altijd streng. Soms is het een vriendelijke aansporing, soms een praktische instructie en soms gewoon een enthousiaste Italiaan die vindt dat je nú echt moet proeven, kijken of meegaan.
Gebruik van de Imperativo
Deze werkwoordsvorm gebruiken wij, net als de Italianen, wanneer we iemand iets willen laten doen (bijvoorbeeld een bevel, advies of opdracht). Denk maar eens aan: ‘Geef mij dat boek eens!’, ‘Heb je dorst? Neem een glas cola!’ ‘Ga bij de volgende straat links’.
Formeel & Informeel
In het Italiaans is er wat bijzonders aan de hand: naast de informele vorm, die je gebruikt bij mensen die je goed kent. Kennen ze ook de formele vorm. Dat betekent dus dat je het ook heel goed kan gebruiken tegen vreemden of ouderen! Wat bij ons dus misschien een beetje onbeleefd klinkt, maar dat hoeft het Italiaans helemaal niet te zijn (zolang je maar de goede vorm gebruikt natuurlijk!).
Denk aan een Italiaanse oma die zegt: Mangia! Dat betekent letterlijk: 'Eet!', maar in de praktijk klinkt het eerder als: 'Kom op, neem nog wat'.
Vervoeging
Het is in het Nederlands onmogelijk om de gebiedende wijs te gebruiken in de eerste persoon of in de derde persoon. Als je wilt zeggen dat hij/zij iets moet doen, dan gebruiken wij het werkwoord ‘moeten’. En jezelf bevelen of adviezen opleggen, is ook een beetje gek. In de Italiaanse taal geldt hetzelfde, al hebben zij wel een vorm voor de eerste persoon meervoud. Deze zouden we in het Nederlands vertalen als ‘laten we..’. Bijvoorbeeld: ‘Andiamo!’ Laten we gaan.
Instructies
De imperativo kom je ook vaak tegen in praktische situaties. In recepten lees je bijvoorbeeld mescola bene (meng goed), aggiungi un po’ di sale (voeg een beetje zout toe) of cuoci per dieci minuti (kook/bak tien minuten). Ook in routebeschrijvingen, handleidingen en online teksten is de gebiedende wijs heel normaal: gira a destra (sla rechtsaf), premi il pulsante (druk op de knop) of clicca qui (klik hier). Juist daardoor is de imperativo niet alleen handig om zelf te gebruiken, maar ook om snel Italiaanse instructies te begrijpen.
Oefenen
Wil je nu zelf ook aan de slag? Ga dan aan de slag met het vervoegen van de imperativo in het Italiaans. Of stel je vraag hieronder aan Falina.
Grammatica oefenen
Bij Falo hebben we onze digitale assistent Falina. Zij kan jou helpen te oefenen of wat extra uitleg geven. Ga hieronder het gesprek aan. Meer informatie over de werking van Falina vind je hier.
