Waarom viert Italië Festa della Repubblica op 2 juni?

Op 2 juni viert Italië de Festa della Repubblica, de nationale feestdag waarop wordt herdacht dat het land in 1946 koos voor de republiek. Het is een dag met ceremonies en een grote militaire parade in Rome, maar achter die plechtigheid zit ook een belangrijk kantelpunt in de Italiaanse geschiedenis.

Na de Tweede Wereldoorlog stond Italië voor een fundamentele keuze. Het fascistische regime was gevallen, de monarchie had veel vertrouwen verloren en het land moest opnieuw bepalen hoe het bestuurd wilde worden. Op 2 en 3 juni 1946 mochten Italianen in een referendum stemmen: moest Italië een monarchie blijven, of een republiek worden?

Verandering

De uitslag was nipt; ongeveer 54 procent stemde voor afschaffing van de monarchie, tegenover bijna 46 procent die het koningshuis wilde behouden. Koning Umberto II, die pas kort op de troon zat, vertrok in ballingschap. Daarmee kwam er een einde aan het Huis Savoye, dat sinds de eenwording van Italië in de negentiende eeuw over het land had geregeerd.

De stemming van 1946 was ook om een andere reden bijzonder: voor het eerst mochten Italiaanse vrouwen op nationaal niveau stemmen. Een stuk later dan in Nederland, waar dat sinds 1917-1919 is doorgevoerd. Dat maakt de Festa della Repubblica niet alleen een feestdag van staatsvorm en politiek herstel, maar ook een moment dat verbonden is met democratisering en burgerrechten.

Viering

Vandaag wordt de dag vooral zichtbaar gevierd in Rome. De bekendste gebeurtenis is de militaire parade over de Via dei Fori Imperiali, met op de achtergrond het Colosseum en de resten van het oude Rome. De president legt een krans bij het graf van de onbekende soldaat, bij het Altare della Patria (zie eerste foto) op Piazza Venezia. Ook vliegen de Frecce Tricolori, het demonstratieteam van de Italiaanse luchtmacht, vaak over de stad en trekken ze de kleuren van de Italiaanse vlag door de lucht.

Voor veel Italianen is het daarnaast gewoon een vrije dag: een kans om met familie op pad te gaan, om bijvoorbeeld lekker naar zee te rijden.

De Festa della Repubblica is daarmee een feestdag met twee gezichten. Wie op 2 juni in Italië is, merkt misschien niet overal uitbundige volksfeesten zoals bij sommige lokale heiligenfeesten. Maar de betekenis van de dag is groot. Het is de verjaardag van het moderne Italië: het moment waarop het land niet langer een koninkrijk was, maar een republiek van burgers.