Introductie
Persoonlijke voornaamwoorden zijn woorden als ik, jij, hem, haar, ons en jullie. In het Italiaans gebruik je ze vergelijkbaar met het Nederlands, maar er zijn een paar belangrijke verschillen: het onderwerp wordt vaak weggelaten, en woorden als mij, jou, hem en haar staan meestal vóór het werkwoord. Laten we er eens induiken!
Persoonlijke voornaamwoorden als onderwerp
Persoonlijke voornaamwoorden zijn woorden als ik, jij, hem, haar en ons. Je gebruikt ze voortdurend, vaak zonder erbij na te denken. In het Italiaans werken ze grotendeels hetzelfde als in het Nederlands, maar er is één groot verschil: Italianen laten de persoonlijke voornaamwoorden als onderwerp vaak weg. Waar wij zeggen: ik koop een boek, zegt een Italiaan meestal gewoon: 'compro un libro'. Aan de werkwoordsvorm hoor je al dat het om ik gaat.
De bekendste voornaamwoorden:
io = ik
tu = jij
lei = zij
Lei = u
lui = hij
noi = wij
voi = jullie
loro = zij
Deze voornaamwoorden gebruik je altijd als onderwerp van een zin.
Ik koop een boek <> (io) compro un libro.
Hij geeft een bloem <> (lui) da un fiore.
Je gebruikt ze wél als je er nadruk op wilt leggen:
Non io, ma lui compra un libro. <> Niet ik, maar hij koopt een boek.
Hier is lui wél nodig, omdat je een tegenstelling maakt. Zonder dat voornaamwoord verdwijnt de nadruk.
Lijdend voorwerp
In iedere zin staat een werkwoord en een onderwerp, maar soms heb je aan die twee niet genoeg. Denk bijvoorbeeld aan zinnen als ‘ik heb..’, ‘jij hebt gezien..’, 'wij zullen kopen..’. Bij al deze zinnen hoort een lijdend voorwerp. Het kan enkel een zelfstandig naamwoord zijn, een woordgroep (bijvoeglijk naamwoord + zelfstandig naamwoord), een bijzin of een persoonlijk voornaamwoord.
Om erachter te komen wat het lijdend voorwerp in de zin is, moet je jezelf de volgende vraag stellen:
'wie/wat + werkwoordelijk gezegde + onderwerp?'
Bijvoorbeeld als de zin is: 'Wij hebben een pop.'
Dan stel je jezelf de vraag: wie/wat hebben wij? Een pop.
Nog wat voorbeelden:
---------------
Jullie verdienen een betere baan.
wie/wat verdienen jullie? Een betere baan.
---------------
Mijn vader heeft mij gezien.
Wie/wat heeft mijn vader gezien? Mij.
-------------
Hij wenst dat hij ooit gelukkig zal zijn.
wie/wat wenst hij? Dat hij ooit gelukkig zal zijn.
-------------
In het Italiaans
In het Italiaans werkt het precies hetzelfde. En net zoals onze persoonlijke voornaamwoorden ook een aparte lijdende vorm kennen (mij, jou etc.), kennen de Italianen die ook. En die moet je dus simpelweg uit je hoofd leren.
Let op: deze kleine woordjes staan meestal vóór het vervoegde werkwoord. Dat voelt voor Nederlanders soms onnatuurlijk, want wij zeggen: “ik zie hem”. In het Italiaans zeg je letterlijk: “hem zie ik”: lo vedo.
Meewerkend voorwerp
Sommige werkwoorden hebben een meewerkend voorwerp bij zich. Zonder het meewerkend voorwerp heb je (te) weinig informatie. Vaak begint het meewerkend met het voorzetsel aan of voor. Denk bijvoorbeeld aan: ‘Ik geef het boek (..aan..)’, ‘Ik vroeg (..aan..)’, ‘Ik denk (..aan..).
Net als het lijdend voorwerp, kan ook het meewerkend voorwerp bestaan uit enkel een zelfstandig naamwoord, een woordengroep, een bijzin of een persoonlijk voornaamwoord. Om achter het meewerkend voorwerp te komen stel je jezelf de volgende vraag:
Aan/voor wie + werkwoordelijk gezegde + onderwerp (+ evt. lijdend voorwerp)?
Bijvoorbeeld: 'Wij hebben de spullen aan mijn vader gegeven.'
Aan wie hebben wij gegeven de spullen? Aan mijn vader.
----------
Ik vroeg haar waar we konden lunchen.
Aan wie vroeg ik waar we konden lunchen? (Aan) haar.
----------
Ik zal denken aan hen die nu werkt.
Aan wie zal ik denken? Aan hen die nu werkt.
-----------
In het Italiaans kun je het meewerkend voorwerp herkennen aan het voorzetsel ‘a’, wat onder andere 'aan' betekent. Daarnaast moet je de persoonlijke voornaamwoorden leren om ze te herkennen en deze vind je weer hieronder!
Combinaties
Wanneer er zowel een persoonlijk voornaamwoord in de lijdende als het meewerkende voorwerp staan, zullen deze in het Italiaans veranderen of zelfs samensmelten. Een fenomeen dat wij in het Nederlands eigenlijk niet kennen.
Bijvoorbeeld:
Ik geef het aan jou > te lo do (in plaats van ti lo do)
Wij zeggen het tegen (aan) hem > glielo diciamo (in plaats van gli lo diciamo)
Dat ziet er in het begin misschien uit als één lange grammaticale fout, maar er zit wel degelijk systeem in. Bij combinaties verandert mi in me, ti in te, ci in ce en vi in ve. Daarna komt het lijdend voorwerp, zoals lo, la, li of le.
Alle andere mogelijke combinaties:
Kortom
Persoonlijke voornaamwoorden lijken in het Italiaans op die in het Nederlands, maar je gebruikt ze net iets anders. Als onderwerp laat je ze meestal weg, tenzij je nadruk wilt leggen. Als lijdend of meewerkend voorwerp staan ze vaak vóór het werkwoord. En als er twee voornaamwoorden samenkomen, veranderen ze soms van vorm.
Wil je nog even oefenen? Bekijk dan deze oefeningen. Of stel je vraag aan Falina hieronder.
Grammatica oefenen
Bij Falo hebben we onze digitale assistent Falina. Zij kan jou helpen te oefenen of wat extra uitleg geven. Ga hieronder het gesprek aan. Meer informatie over de werking van Falina vind je hier.
